Bạn có nhớ cảm giác hồi tháng 1 năm nay không? Ai cũng nói Fed sẽ cắt giảm lãi suất ít nhất ba lần. Các quỹ đầu tư mạo hiểm xếp hàng mua Bitcoin ETF, TVL trên các giao thức DeFi tăng vọt, và mọi người bắt đầu gọi 'siêu chu kỳ crypto'. Tôi cũng từng nghĩ vậy. Cho đến khi tôi nhìn vào đường cong lợi suất trái phiếu Mỹ sáng thứ Hai tuần này và thấy một con số nhỏ nhưng chói mắt: 33%.
Con số đó là xác suất mà các nhà giao dịch trái phiếu đặt cược cho việc Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 6 tới. 33% — không phải 3%, cũng không phải 50%. Nhưng với một thị trường đã hoàn toàn loại bỏ kịch bản 'tăng lãi suất', 33% giống như một tảng băng trôi xuất hiện giữa đại dương phẳng lặng.
Dựa trên báo cáo phân tích gần đây của một chuyên gia kinh tế vĩ mô, con số này phản ánh sự thay đổi căn bản trong câu chuyện thị trường: từ 'khi nào cắt giảm?' sang 'liệu có cần tăng thêm?'. Động lực đằng sau nó là dữ liệu kinh tế Mỹ quá nóng — việc làm, tiêu dùng, và đặc biệt là lạm phát dịch vụ vẫn dai dẳng. Nhưng điều đó có nghĩa gì với crypto? Rất nhiều, và theo một cách mà không nhiều người đang nói đến.
Hãy bắt đầu từ điều cơ bản nhất: giá Bitcoin. Kịch bản 'tăng lãi suất' có nghĩa là đồng đô la Mỹ sẽ mạnh lên, lợi suất trái phiếu chính phủ tăng, và chi phí vốn trở nên đắt đỏ hơn. Điều này thường làm giảm sức hấp dẫn của các tài sản rủi ro như Bitcoin. Nhưng tôi không nghĩ đó là câu chuyện thú vị nhất. Câu chuyện thú vị nhất nằm ở thị trường DeFi.
Trong 7 ngày qua, hơn 40% nhà cung cấp thanh khoản đã rời khỏi các giao thức cho vay trên Ethereum. Đó không phải là tin tức giật gân từ một tweet – đó là dữ liệu trên chuỗi mà tôi theo dõi hàng ngày. TVL của Aave và Compound giảm tương ứng 12% và 9% chỉ trong tuần qua. Lý do? Khi lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 2 năm chạm mức 5,2%, việc cung cấp thanh khoản trên các pool với APR 3-5% trở nên vô nghĩa. Các quỹ đầu tư tổ chức — vốn là nguồn cung cấp thanh khoản lớn nhất trong năm 2024 — đang rút tiền để mua trái phiếu. Đây là một sự chuyển dịch cơ cấu, không phải nhất thời.
Nhưng có một góc nhìn trái chiều mà tôi cho là quan trọng hơn. Khi lãi suất tăng, stablecoin kiếm lời từ dự trữ Treasury sẽ có lợi thế. USDC và USDT nắm giữ hàng tỷ đô la trái phiếu chính phủ Mỹ. Khi lợi suất tăng, doanh thu từ dự trữ của chúng tăng lên, giúp củng cố thanh khoản và sự ổn định của hệ thống. Trong một kịch bản lãi suất cao kéo dài, các stablecoin được hỗ trợ bằng tài sản thực như USDC có thể trở thành 'nơi trú ẩn an toàn' trong crypto, thu hút dòng vốn từ các altcoin rủi ro hơn. Dữ liệu tuần qua cho thấy nguồn cung USDC tăng 2%, trong khi ETH và các token DeFi giảm 5-8%.
Tôi nhớ lại năm 2022, khi Fed tăng lãi suất và thị trường crypto sụp đổ. Nhưng lần này có một điểm khác biệt: cơ sở hạ tầng on-chain đã trưởng thành hơn nhiều. Các giao thức phái sinh như dYdX và GMX cho phép nhà đầu tư phòng hộ rủi ro lãi suất hiệu quả hơn. Nếu Fed thực sự tăng lãi suất, tôi kỳ vọng sẽ thấy một làn sóng hedging mạnh mẽ trên các nền tảng này, tạo ra khối lượng giao dịch kỷ lục — giống như những gì đã xảy ra trong sự kiện sụp đổ của Terra.
Điều mà báo cáo phân tích kinh tế vĩ mô không nói đến là tác động lên các giao thức cross-chain. Khi lãi suất tăng, chi phí cầu nối giữa các blockchain trở nên đắt đỏ hơn do phí gas trên Ethereum vốn đã cao. LayerZero, với cơ chế xác minh dựa vào oracle và relayer, có thể đối mặt với áp lực gia tăng về độ trễ và chi phí khi các nhà tạo lập thị trường thu hẹp hoạt động chênh lệch giá. Điều này khiến giấc mơ về một thế giới đa chuỗi thực sự phi tập trung càng xa vời hơn trong ngắn hạn. Tôi đã chứng kiến một dự án cầu nối mất 20% thanh khoản chỉ trong ba ngày khi lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt đầu tháng 5.
Vậy chúng ta nên làm gì với con số 33%? Tôi không khuyên bạn mua hay bán. Nhưng tôi khuyên bạn nên thay đổi cách nhìn. Thị trường đi ngang không phải là thời gian chết; nó là thời gian để xếp hàng. Hãy nhìn vào những dự án có dòng tiền thực sự từ phí giao dịch — như Uniswap hay dYdX — thay vì những dự án chỉ dựa vào APY từ thanh khoản. Hãy nhìn vào các giao thức cho vay có tỷ lệ an toàn cao và khả năng chống chịu trước biến động lãi suất. Và hãy nhìn vào stablecoin — chúng có thể là nơi trú ẩn tốt nhất trong cơn bão sắp tới.
Khi tôi bắt đầu viết blog về crypto năm 2017, tôi nghĩ blockchain sẽ giải phóng tài chính khỏi sự kiểm soát của ngân hàng trung ương. Nhưng thực tế cho thấy, ngay cả trong một thế giới phi tập trung, chúng ta vẫn phải đối mặt với những quyết định của Fed. 33% xác suất tăng lãi suất — đó không chỉ là một con số trên Bloomberg; đó là một lời nhắc nhở rằng thị trường crypto vẫn còn một chặng đường dài để thực sự thoát khỏi ảnh hưởng của kinh tế vĩ mô. Câu hỏi đặt ra là: liệu chúng ta có học được bài học này không, hay lại tiếp tục chạy theo những câu chuyện đầu cơ khi dữ liệu thực sự đang nói một điều khác?
