Bending Spoons mua Airtable với giá 1,3 tỷ USD: Vớ được món hời hay đang đặt cược vào canh bạc AI?

Năm 2022, các nhà đầu tư từng chi tới 11 tỷ USD để sở hữu một phần Airtable. 24 tháng sau, công ty Ý Bending Spoons chi... 1,3 tỷ USD để thâu tóm toàn bộ. Từ 110 xuống 13 tỷ USD, mức định giá bốc hơi gần 88%. Con số này đủ sức khiến bất kỳ ai trong giới công nghệ phải dừng lại và tự hỏi: thị trường phần mềm doanh nghiệp đã trở nên tàn khốc đến vậy, hay Airtable chỉ đơn giản là đã bị bỏ lại phía sau? Airtable, ra mắt năm 2015, không phải là một cái tên xa lạ. Đây là nền tảng "bảng tính thông minh" kết hợp sức mạnh của cơ sở dữ liệu với sự đơn giản của Excel, nhắm đến những người dùng phi kỹ thuật. Từ các nhóm sản phẩm, vận hành đến quản lý dự án, hàng triệu người dùng đã dựa vào Airtable để tổ chức công việc mà không cần viết một dòng mã. Tại thời điểm đỉnh cao, họ tuyên bố có hơn 350.000 tổ chức trả phí, với mô hình tự tăng trưởng (PLG - Product Led Growth) được xem là hình mẫu của Thung lũng Silicon. Câu chuyện tăng trưởng đó đã chững lại. Không phải vì sản phẩm trở nên tồi tệ, mà vì thế giới xung quanh đã thay đổi. Notion với tham vọng không gian làm việc hợp nhất, ClickUp với mô hình all-in-one, và đặc biệt là sự trỗi dậy của các công cụ AI có khả năng thao tác dữ liệu bằng ngôn ngữ tự nhiên, đã bào mòn lợi thế "dễ dùng" mà Airtable từng nắm giữ. Tốc độ tăng trưởng từ 70% mỗi năm lao dốc xuống mức 25-40%. Một "kỳ lân" công nghệ nhanh chóng trở thành một công ty SaaS đang trên đà suy giảm, và mức định giá 13 tỷ USD như một sự thừa nhận cay đắng về điều đó. Vậy Bending Spoons nhìn thấy gì ở một tài sản đang trượt dốc? Trước hết, đó là một cộng đồng người dùng trung thành và dữ liệu làm việc đã ăn sâu vào quy trình của họ. Chi phí chuyển đổi của các đội nhóm này là rất lớn. Thứ hai, Bending Spoons là một chuyên gia trong việc mua lại các sản phẩm kỹ thuật số với giá hời, thổi một luồng gió mới về vận hành và tiếp thị, rồi biến chúng thành cỗ máy in tiền. Họ từng làm điều tương tự với Evernote, WeTransfer hay Meetup. Sự lặp lại này cho thấy một công thức đã được kiểm chứng, nhưng cũng ẩn chứa rủi ro về sự khác biệt bản chất giữa một ứng dụng tiêu dùng và một nền tảng doanh nghiệp. Góc nhìn phản trực giác mà nhiều người bỏ lỡ nằm ở chữ "nền tảng". Airtable không đơn thuần là một công cụ. Nó là nơi các nhóm đã xây dựng những quy trình kinh doanh, những ứng dụng nội bộ nhỏ. Đó là tài sản vô hình rất khó định giá nhưng vô cùng thực tế. Vấn đề mấu chốt nằm ở chỗ, đây không phải là một "hệ thống lõi" như ERP hay CRM. Nó có thể bị thay thế. Câu hỏi sống còn mà Bending Spoons đang đặt cược là liệu họ có thể kéo Airtable ra khỏi cuộc chơi của những công cụ bảng tính và đưa nó vào cuộc chơi của các nền tảng dữ liệu AI. Trong 7 ngày qua, làn sóng bàn tán quanh thương vụ này cho thấy giới phân tích đang ngả mũ trước tài thương thuyết của Bending Spoons. Họ chi một cái giá bằng một phần mười so với đỉnh cao, nhưng đang mua về một viên ngọc thô với tiềm năng được đánh bóng. Liệu những chuyên gia tiếp thị sắc sảo từ Milan có thể làm điều mà đội ngũ vốn đã rất tài năng tại San Francisco không thể làm? Liệu họ có dám mạnh tay thay đổi mô hình kinh doanh, cắt giảm các tầng lớp miễn phí và bán Airtable như một giải pháp doanh nghiệp đích thực? Sự phi tập trung không nằm ở công nghệ, mà nằm ở tư duy dám phá vỡ các quy tắc cũ. Bending Spoons nổi tiếng là nhà điều hành khắc nghiệt. Khi sự khắc nghiệt đó gặp gỡ văn hóa sản phẩm thân thiện của Airtable, liệu kết quả là một cỗ máy tăng trưởng mới, hay là sự rạn nứt của những giá trị cốt lõi đã tạo nên cộng đồng người dùng? Đây là một canh bạc lớn. Mức giá 13 tỷ USD thực chất là số tiền họ trả để mua lấy thời gian và cơ hội tham gia vào cuộc đua AI trong lĩnh vực dữ liệu doanh nghiệp. Liệu họ sẽ biến Airtable thành một lớp điều khiển dữ liệu thông minh, nơi người dùng trò chuyện với cơ sở dữ liệu của họ thay vì tự tay nhập liệu? Hay như bao thương vụ mua lại khác, Airtable sẽ chìm vào quên lãng và trở thành một câu chuyện bài học về sự thăng trầm của các công ty công nghệ? Hành trình chỉ mới bắt đầu, và những tháng tới sẽ hé lộ điều mà Bending Spoons thực sự đã mua được.