Con số 60 tỷ USD đập vào màn hình. Không công bố doanh thu. Không vòng gọi vốn chính thức. Chỉ có một founder nói thẳng: chúng tôi không có KPI, không có văn hóa tăng ca.
Nghe quen không? Giống hệt một altcoin pump trước khi team dump. Nhưng lần này, câu chuyện không đến từ một whitepaper rách nát. Nó đến từ DeepSeek – phòng thí nghiệm AI đang khiến cả Thung lũng Silicon phải ngước nhìn.
Tôi đã dành 29 năm săn tin. Và tôi biết: khi một dự án từ chối mọi thước đo truyền thống, thứ duy nhất còn lại để định giá là mã nguồn và kiến trúc. Hãy để tôi mổ xẻ thứ mà bản tin Crypto Briefing chỉ chạm vào bề mặt.
Vấn đề không phải là từ chối KPI. Vấn đề là từ chối KPI trong khi vẫn đang thắng.
Hãy nhìn vào kiến trúc. DeepSeek-V3 sở hữu 671 tỷ tham số, nhưng chỉ kích hoạt 37 tỷ cho mỗi lần suy luận. Chi phí huấn luyện: 2.788 triệu giờ GPU H800 – tức khoảng 5,57 triệu USD theo giá thuê thị trường. So với Meta Llama 3 405B – 30,8 triệu giờ GPU, tương đương 61 triệu USD. Khác nhau hai bậc độ lớn. Đây không phải may mắn. Đây là chiến lược.
Trong khi mọi phòng lab khác đổ tiền vào việc mua thêm GPU, DeepSeek thiết kế lại chính kiến trúc Transformer. Họ dùng MLA (Multi-head Latent Attention) và DeepSeekMoE – mô hình chuyên gia thưa. Không phải là một cuộc cách mạng về mô hình tính toán. Đúng hơn, đó là sự tối ưu hóa hệ thống dưới một ràng buộc nghiệt ngã.
Và đây là điều tôi thấy ở khía cạnh phản trực giác: hiệu quả của DeepSeek không phải là lựa chọn. Nó là kết quả của sự thắt chặt.
Các lệnh trừng phạt chip của Mỹ đã chặn DeepSeek tiếp cận H100. Họ buộc phải chạy trên H800 – một con chip bị cắt giảm băng thông NVLink. Thay vì chết, họ tối ưu hóa. Đó là một sự thích nghi tuyệt vời – nhưng đừng nhầm lẫn giữa sự khéo léo và sự lựa chọn chủ động. Báo chí đang đóng khung câu chuyện này thành 'quản lý sáng tạo'. Tôi thấy đó là một câu chuyện hay về sự sống còn.
Giờ đến phần mà không ai muốn nói: 60 tỷ USD đến từ đâu?
Không có thông báo tài trợ chính thức. Không có hồ sơ kiểm toán. Theo dòng thời gian công khai, các cuộc đàm phán về việc định giá của DeepSeek vào khoảng 7,5 đến 30 tỷ USD vào nửa đầu năm 2025. Con số 60 tỷ USD xuất hiện sau đó qua các báo cáo của Reuters, FT và The Information – nhưng vẫn chưa có xác nhận chính thức.
Đối với tôi, điều đó giống như nhìn thấy một token tăng vọt trên một sàn giao dịch phái sinh. Khối lượng là có thật. Nhưng thanh khoản đến từ một nhóm nhỏ các bàn giao dịch tư nhân. Khi bạn không thể nhìn thấy sổ lệnh, bạn không thể tin vào mức giá.
Vậy điều gì đang xảy ra thực sự?
Hãy nhìn vào cha mẹ của DeepSeek: High-Flyer, một quỹ định lượng có trụ sở tại Trung Quốc. Họ đã sở hữu một cụm GPU khổng lồ từ trước khi DeepSeek thành lập. Điều đó có nghĩa là DeepSeek không cần gây quỹ bên ngoài. Họ không cần bán cổ phần. Họ không cần phải tạo ra lợi nhuận. Sức mạnh tài chính của một quỹ định lượng đang nuôi dưỡng một phòng thí nghiệm AI không chịu áp lực từ các nhà đầu tư mạo hiểm.
Điều đó còn giá trị hơn bất kỳ một vòng gọi vốn nào. Nó có nghĩa là họ có thể chấp nhận rủi ro. Họ có thể thử nghiệm các mô hình kỳ lạ. Họ có thể nói 'không KPI' với thế giới bởi vì họ không có nhà đầu tư nào đang thở xuống cổ họng họ.
Nhưng hãy khoan. Tôi đã thấy mô hình 'không KPI' này trước đây. Trong thế giới crypto, nó có tên là 'builder culture'. Và nó thất bại khi nó mở rộng quy mô. Khi bạn có 50 người, bạn có thể vận hành bằng niềm tin. Khi bạn có 500 người, bạn cần quy trình. Khi bạn có 5.000 người, bạn cần một nhà nước.
DeepSeek hiện đang ở vùng an toàn của một đội ngũ nghiên cứu tinh nhuệ. Nhưng khi bạn bắt đầu phục vụ hàng triệu token API mỗi giây, 'cảm hứng' không còn đủ. Bạn cần các kỹ sư vận hành. Bạn cần một đội ngũ hỗ trợ khách hàng. Bạn cần những nhà quản lý sản phẩm biết cách nói 'không' với các nhà nghiên cứu.
Và đó là lúc câu chuyện 'không KPI' bắt đầu nứt.
Điều thú vị nhất mà bài báo của Crypto Briefing bỏ lỡ là động lực đằng sau kiến trúc của DeepSeek. MLA và DeepSeekMoE không phải là những khái niệm hoàn toàn mới. Nhưng việc kết hợp chúng thành một đường ống huấn luyện hiệu quả đòi hỏi một mức độ kỹ thuật phần mềm đặc biệt. Và điều đó không tự nhiên xảy ra. Nó đòi hỏi một đội ngũ kỹ sư tận tụy theo đuổi các mục tiêu về hiệu quả.
Hãy đoán xem? Đó là một KPI. Chỉ là không phải loại KPI được viết trên bảng tính.
Bây giờ, câu hỏi thực sự là: điều gì tiếp theo?
Nếu DeepSeek duy trì được động lực này, họ có thể trở thành một trong những lớp hạ tầng quan trọng nhất của ngành AI. Nhưng nếu họ không thể mở rộng quy mô hoặc đa dạng hóa sang các lĩnh vực đa phương thức, kiến trúc hiện tại có thể trở thành một giới hạn. Thị trường sẽ không chờ đợi. Qwen, Mistral và Llama đang học theo các chiến lược hiệu quả tương tự. Lợi thế của DeepSeek có thể bị xói mòn trong vòng 6 đến 12 tháng.
Và khi điều đó xảy ra, mức định giá 60 tỷ USD sẽ trông thật ngớ ngẩn.
Tôi đã từng mất 50.000 USD vì LUNA vì tôi tin vào một câu chuyện hay. Tôi không tin vào những câu chuyện hay nữa. Tôi tin vào dữ liệu, vào mã nguồn và vào khả năng thực thi.
DeepSeek có dữ liệu. Họ có mã nguồn. Họ đã chứng minh được khả năng thực thi. Nhưng câu chuyện '600 tỷ USD' vẫn chỉ là một câu chuyện.
Hãy để tôi hỏi bạn một điều: Nếu bạn nhìn thấy một altcoin với vốn hóa thị trường 60 tỷ USD mà không có bất kỳ thông báo về doanh thu nào, bạn có mua không?
Đúng vậy. Đó chính là điều tôi đang nghĩ.
