Hồi tháng 5/2024, SEC bất ngờ phê duyệt các quỹ ETF spot Ethereum. Thị trường reo hò, nhưng tôi – một người đã sống qua hai chu kỳ gấu – lại thấy một câu hỏi nặng hơn nhiều: liệu chúng ta có đang định giá sai bản chất của một mạng lưới phi tập trung?
Bối cảnh: Ethereum không chỉ là một blockchain. Với tôi, nó là một lời hứa về tính trung lập và khả năng lập trình. Nhưng ETF đã biến nó thành một hàng hóa tài chính – được SEC xếp cùng loại với Bitcoin. Điều này mâu thuẫn với triết lý phi tập trung mà tôi theo đuổi từ năm 2017.
Điểm cốt lõi nằm ở câu chuyện định giá. Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain: tổng giá trị bị khóa (TVL) trên Ethereum hiện khoảng 40 tỷ USD, doanh thu phí giao dịch hàng năm ~2.5 tỷ USD. Với tỷ lệ P/E ước tính khoảng 150 (giá trị vốn hóa ~400 tỷ USD), Ethereum đang được giao dịch như một cổ phiếu công nghệ tăng trưởng cao. Nhưng nó có thực sự là một công ty? Một công ty có thể thay đổi thuật toán đồng thuận hay đối mặt với fork. Ethereum không thể.
Góc nhìn phản trực giác: NFT không chết, chúng chỉ đang chuyển thành tài sản tài chính hóa. Bộ sưu tập "Women in Crypto" mà tôi từng xây dựng năm 2021 đã dạy tôi rằng giá trị văn hóa không thể đo bằng TVL. Khi ETF đẩy giá ETH lên, thanh khoản chảy vào các giao thức DeFi, nhưng đồng thời làm tăng sự tập trung quyền lực vào những validator lớn. Phi tập trung thực sự bị đe dọa.
Kết luận: Tôi không mua ETF Ethereum. Tôi stake ETH của mình qua Lido – một hành động nhỏ để giữ quyền tự chủ. Đối với tôi, giá trị thực của Ethereum không nằm ở con số 420 tỷ, mà ở khả năng nó cho phép một đứa trẻ ở Việt Nam tạo ra một hợp đồng thông minh mà không cần xin phép ai. Đó là tầm nhìn mà ETF không bao giờ định giá được.
— Dòng chữ ký 1: " – Root: DeFi Summer và hành trình xây dựng cộng đồng học thuật" — Dòng chữ ký 2: " – Root: NFT Explosion và dự án 'Women in Crypto'" — Dòng chữ ký 3: " – Root: Bear Market 2022 và cuốn sách 'Blockchain như một lời hứa'"
