Mỗi bức ảnh khỉ là một lời hứa vỡ nợ. Nhưng có một loại hứa hẹn còn tinh vi hơn: hứa hẹn về một thiên đường đầu tư không phải đóng thuế. The Smarter Web Company vừa đưa cổ phiếu của mình vào tài khoản hưởng ưu đãi thuế Canada. Nghe có vẻ là tin tốt lành cho các nhà đầu tư Bitcoin. Nhưng hãy nhìn kỹ. Cổng vào thiên đường nào cũng có lỗ thủng.
Bối cảnh thị trường tăng hiện tại đang phủ một lớp sơn hào nhoáng lên mọi thứ. Cơn FOMO khiến người ta quên mất việc đặt câu hỏi. Một sản phẩm tài chính truyền thống được 'phù phép' bằng cái mác 'Bitcoin' và 'ưu đãi thuế' ngay lập tức trở nên hấp dẫn. Chúng ta đang ở trong chu kỳ mà sự phấn khích che giấu lỗi kỹ thuật. Và ở đây, lỗi kỹ thuật không phải là một dòng code sai, mà là một cấu trúc tài chính đầy rủi ro.
Hãy cùng mổ xẻ. Cốt lõi của vấn đề không nằm ở công nghệ blockchain, mà nằm ở một tờ giấy chứng nhận sở hữu. The Smarter Web Company là một công ty tài chính truyền thống. Cổ phiếu của nó, dù được gắn mác 'Bitcoin', thực chất chỉ là một hợp đồng phái sinh, một lớp giấy gói kẹo bọc lấy tài sản kỹ thuật số. Nó là một quỹ tín thác, giống như Grayscale Bitcoin Trust (GBTC), nhưng phiên bản Canada và nhỏ hơn nhiều. Tin vui là nó được phép giao dịch trong TFSA và RRSP, nghĩa là lợi nhuận từ việc tăng giá Bitcoin có thể được miễn thuế (TFSA) hoặc hoãn thuế (RRSP).
Nhưng đây mới là phần thú vị. Ngay từ những ngày đầu điều tra DeFi, tôi đã học được rằng không có gì là miễn phí. Cái giá phải trả cho sự 'tiện lợi về thuế' này là sự từ bỏ hoàn toàn quyền tự quản lý tài sản. Bạn không sở hữu Bitcoin. Bạn sở hữu một cổ phiếu, mà giá trị của nó phụ thuộc vào The Smarter Web Company có quản lý tốt số Bitcoin dưới quyền hay không. Điều này đặt ra một loạt câu hỏi kỹ thuật và pháp lý mà không một tờ rơi quảng cáo nào trả lời được.
Đầu tiên là rủi ro đối tác. Ai đang giữ số Bitcoin đó? Một công ty lưu ký như Coinbase Custody, hay một ngân hàng? Nếu công ty lưu ký đó bị hack hoặc phá sản, cổ phiếu của bạn có thể trở thành giấy vụn. Đây là một bài học cũ, tôi đã thấy nó lặp lại từ vụ sụp đổ của FTX. Sam Bankman-Fried cũng từng hứa hẹn về một thiên đường đầu tư an toàn.
Thứ hai, rủi ro thanh khoản và định giá. Không giống như một ETF lớn, cổ phiếu của The Smarter Web Company có thể là một 'cổ phiếu penny' với khối lượng giao dịch cực thấp. Khi bạn muốn bán, có thể không có người mua, hoặc bạn phải bán với mức chiết khấu lớn so với giá trị tài sản ròng (NAV). Tôi đã từng chứng kiến điều này với một dự án NFT 'Evolved Apes': giá ảo, thanh khoản bằng không.
Thứ ba, cấu trúc phí. The Smarter Web Company sẽ tính phí quản lý hàng năm. Khoản phí này, dù nhỏ, sẽ âm thầm bào mòn lợi nhuận của bạn theo thời gian. Trong một thị trường tăng, điều này dễ bị bỏ qua, nhưng nó là một chi phí cơ hội thực sự. Hãy so sánh với việc tự mua Bitcoin và lưu trữ trong ví lạnh. Bạn không phải trả phí cho ai cả.
Nhưng những nhà đầu tư giá trị sẽ nói: 'Khoản miễn thuế này quá lớn, nó bù đắp cho mọi rủi ro.' Điều này đúng trong một thế giới hoàn hảo. TFSA thực sự là một công cụ mạnh mẽ: lợi nhuận từ việc tăng giá Bitcoin, nếu thực hiện trong TFSA, là vĩnh viễn miễn thuế. Đây là một lợi thế không thể phủ nhận so với việc trực tiếp nắm giữ Bitcoin bên ngoài tài khoản này, nơi bạn phải đóng thuế lợi tức vốn khi bán. Về mặt lý thuyết, đây là một cơ hội arbitrage về thuế.
Tuy nhiên, tôi tin rằng đánh đổi là quá lớn. Bạn đang đánh đổi quyền tự chủ tài chính tuyệt đối để lấy một lợi thế về thuế. Bạn đang đặt niềm tin vào một tổ chức trung gian, đúng vào thời điểm mà toàn bộ tinh thần của Bitcoin là loại bỏ các trung gian. Đây là một sự mâu thuẫn cốt lõi. Khi bạn mua cổ phiếu này, bạn không còn là người tham gia vào mạng lưới Bitcoin nữa; bạn chỉ là một cổ đông của một công ty Canada.
Vậy, tôi sẽ làm gì? Tôi sẽ không mua nó. Mỗi cổ phiếu Bitcoin là một lời hứa về sự tiện lợi, nhưng cũng là một lời thú tội về sự yếu đuối. Đối với các nhà đầu tư tổ chức hoặc những người cần tuân thủ quy định khắt khe, đây có thể là một công cụ hữu ích. Nhưng đối với một cá nhân có thể tự quản lý tài sản của mình, việc mua một cổ phiếu Bitcoin 'miễn thuế' là một cách để đánh mất chính bản chất của tài sản đó. Câu hỏi cuối cùng không phải là 'Tôi có thể tiết kiệm được bao nhiêu thuế?', mà là 'Tôi có thực sự kiểm soát được số Bitcoin của mình không?'. Và câu trả lời, trong trường hợp này, là một chữ 'Không' rõ ràng.
